استرس شغلي؛ علل و راهحل
نویسنده : محمدرضا ميرغلامي
استرس، در بيشتر مواقع نشانهاي از ضعف انتخاب نيروي كار يا برقراري يك ارتباط نامتناسب بين كار و نيروي كاري بوده و ميتواند آثار بسيار مهمي بر توليد و يا ارايه خدمات بگذارد. بيشتر وقتها نيز استرس به روابط بين كاركنان مربوط است. همچنين عواملي مانند اختلال خواب ميتواند باعث ايجاد استرس در فرد شود. استرسهاي شغلي يكي از بزرگترين دلايل غيبتهاي كاري بوده و مديريت و كنترل آن نيز بسيار مشكل است. البته مقادير كم استرس قادر است عملكرد انسان را در شرايط خاصي بهبود بخشد اما اگراين استرس بيش از حد شود به سلامتي فرد آسيب ميرساند.
برخي از كاركنان نسبت به صحبت كردن در خصوص استرسهاي شغلي خود تمايلي ندارند.اين افراد نميخواهند انسانهايي ضعيف و ناتوان شناخته شوند اما استرس به معناي ضعف و ناتواني نيست و ميتواند خود را به هر انساني تحميل كند.
گاهي برخي افراد آنقدر به استرس عادت كردهاند كه از وجود آن اطلاعي ندارند. در مواقع روبهرو شدن با استرس نيز حتي اگر هيجان زده و عصباني نشويم باز هم از آثار مخرب استرس بر جسم و روح و روان خود در امان نخواهيم بود.
علايم و نشانههاي استرس
علايم و نشانههاي استرس چند نوع است:
1) نشانههاي ذهني و مغزي استرس: مشكلات حافظه،مشكل در تصميمگيري، ناتواني در تمركز فكر، منفينگري،تكرار بعضي كارها و حرفها،قضاوت ضعيف در امور، نديدن واقعيتها
2) نشانههاي احساسي استرس: حساسيت زياد نسبت به برخي مسايل، بيقراري، افسردگي، عصبانيت و پرخاشگري
3) نشانههاي جسماني استرس: سردرد، مشكلات گوارشي، درد عضلاني،اختلال خواب، خستگي، درد قفسه سينه، فشار خون بالا،كاهش يا افزايش وزن، آسم يا تنگي نفس،مشكلات پوستي
4) نشانههاي رفتاري استرس: پرخوري يا كم خوري، خواب زياد يا كم، در جمع قرار ندادن خود، مسووليت پذير نبودن، مصرف زياد سيگار، الكل و برخي داروها، دندان ساييدن و يا فشار فكها روي هم، انجام كارهاي عجيب مثل خريدن يك كالاي گران و غير ضروري و از دست دادن خلق و خوي خوب.
شغلهاي پر استرس كدامند؟
سازمان جهاني كار در سال 2005، 19 شاغل پر استرس را به شرح زير اعلام كرده است: معدنچيان، افسران پليس، زندانبانان، كارگران راه و ساختمان، خلبانان هواپيما، خبرنگاران، تهيهكنندگان آگهيهاي تبليغاتي، دندانپزشكان، بازيگران سينما، پزشكان، كاركنان راديو و تلويزيون، پرستاران، توليدكنندگان فيلم، رانندگان آمبولانس، موزهداران، آتشنشانان، معلمان، كارگران اجتماعي، مديران مجموعهاي از كاركنان. دراين گزارش معدنچيان امتياز 3/8 و مديران كاركنان امتياز 6 كسب كردهاند و ساير مشاغل با ميانگين امتياز 5/7 به ترتيب از پر استرسترين مشاغل جهان به شمار ميآيند.
10 راهكار براي كاهش استرسهاي شغلي
1) اولويتهايتان را مشخص كنيد. هر روز كه وارد محل كار خود ميشويد حداقل سه اولويت كاري مهم را مشخص كنيد.
2) روزتان را سازماندهي كنيد. حس كنترل را در خود تقويت كنيد. در ابتداي صبح نقشهاي از انجام كارهاي روزانه، ترسيم كنيد و زمان مناسب را براي هر يك در نظر بگيريد.
3) كارهايتان را به اجزاي كوچكتر تقسيم كنيد. اگر انجام يك كار بزرگ و سنگين بر عهده شما است، ابتدا آن را به اجزاي كوچكتر تقسيم كنيد و براي انجام جزييات آن برنامهريزي كنيد.
4) راههاي بيرون ريختن استرسهايتان را بشناسيد. راههاي بيرون ريختن استرس براي هر كسي متفاوت است. پيادهروي، مطالعه كتاب، شنا كردن، بستن چشمان و آرام كردن ذهن و جسم از راههاي تخليه استرس است.
5) استراحت كنيد. نبايد تمام روز را بدون لحظهاي استراحت كار كنيد. بهتر است در طول روز حداقل دوبار استراحت كوتاهي به خود بدهيد و از آن لذت كافي ببريد.
6) كيفيت انجام كارهايتان را بالا ببريد. انجام دادن يك كار با كيفيت، موقعيتهاي خوبي را براي شماايجاد خواهد كرد. وقتي شما كار را با كيفيت خوبي انجام ميدهيد از نتيجه كارتان نيز بيشتر راضي خواهيد بود. گاهي ارجاع مجدد كاري كه شما با كيفيت نامطلوب ارايه كردهايد موجبايجاد استرس زيادي در شما خواهد شد.
7) تيم و گروه كاري تشكيل دهيد. هميشه براي انجام دادن كارها يك تيم تشكيل دهيد. با تقسيم كارها، به سايرين نيز شانس مشاركت در كار و نشان دادن استعداد و توانمنديهايشان را ميدهيد. فراموش نكنيد انجام كارهاي دسته جمعي در كاهش استرسهاي شغلي بسيار موثر است.
8) تنها به انجام آن چه قادر هستيد متعهد شويد. يكي از علل اصلي استرسها و ناراحتيها در محيطهاي كاري شكست در انجام تعهدها است. تعدادي از كاركنان همواره به علت انجام ندادن تعهدهايشان مدام مشغول عذر خواهي از ديگران هستند. تواناييهاي خودتان را بشناسيد و همواره به انجام كاري كه توانش را داريد متعهد شويد.
9) دوستي و همدلي ايجاد كنيد. ايجاد دوستي و توسعه ارتباطات و همدلي با همكارانتان در محيط كار همواره شما را در موقعيتهاي مختلف، پيروز ميكند.اين كار باعث ميشود آنها كمتر با مواضع شما مخالفت نمايند يا حتي در انجام كارهايتان به شما ياري برسانند. ايجاد دشمني يا رابطههاي بد با همكاران هميشه مانند سم عمل ميكند و حتي اگر شما بهترين كارها را نيز انجام دهيد و بهترين پيشنهادها را نيز بكنيد چون آنها با شما دوست نيستند ممكن است توفيق كمتري به دست بياوريد.
10) روش زندگيتان را تغيير دهيد. اگر استرسهايتان دايمي است و بيشتر از بقيه همكارانتان دچار استرس و مشكل هستيد، كميدر سبك زندگيتان دقت كنيد. احتمالا شما روش زندگي خوبي نداريد. بهتر است راجع به كارهايي كه در محيط كار، خانه، جامعه و... انجام ميدهيد بيشتر فكر كنيد و ببينيد كجاي كار را اشتباه ميكنيد.
