عقل سالم در بدن سالم ?!
در اوایل این ماه، سر انجام«مرکز پژوهش مغز مک گاورن»(McGovern) در دانشگاه «ام ای تی» طی مراسمی رسمی و با حضور شخصیتهای علمی، سیاسی و هنری افتتاح شد. این مرکز 350 میلیون دلاری که بزرگترین هدیه بشر دوستانه در تاریخ این دانشگاه محسوب می شود پس از20 سال با کوشش بی وقفه «پاتریک جی مک گاورن» ((Patrick J. McGovern و همسرش «لور هارپ مک گاورن» (Lore Harp McGover) به حقیقت پیوست.
«مک گاورن» بنیانگذار موسسه بین المللی اطلاع رسانی «آی دی جی» و فارغ التحصیل دانشگاه «ام آی تی» می باشد. این مرکز پژوهش مغز با 500 نفر پرسنل در نوع خود اگر بزرگترین نباشد، یکی از بزرگترین مراکز علوم اعصاب در دنیا محسوب می شود.
آقای «مک گاورن» در سخنرانی خود خاطرنشان کرد که امراض روحی و مغزی، بزرگترین علت ناتوانی و ناخوشی در ایالات متحده آمریکا می باشند. این ناراحتی ها صرفنظر از رنجی که در افراد ایجاد می کنند، سالیانه باعث صرف بیش از 500 میلیارد دلار در آمریکا میشوند.
«رابرت دسیمون»((Robert Desimone مدیر مرکز مک گاورن در جلسه یاد شده گفت سالیانه 450 میلیون نفر در دنیا دچار امراض مغزی میشوند. او متذکر شد که آمارهای سالانه بسیار سنگین وهشدار دهنده اند: یکصد و پنجاه میلیون نفر در دنیا دچار افسردگی هستند، 1 میلیون دست به خودکشی می زنند، 25 میلیون نفر مبتلا به اسکیتزوفرنی و 38 میلیون از بیماری صرع رنج میبرند.
تا چند سال پیش مشاهده و بررسی کارکرد مغز فرد زنده، به خاطر وجود مغز در درون جمجمه و دشواری دسترسی به آن کاری امکان ناپذیر بود. تمام اطلاعات و مشاهدات راجع به کارکرد مغز، تنها از طریق رفتار و کردار فرد حدس زده می شد.
اما از سال 1972 با استفـــاده از «سی تی»(computerized tomography) و «پی ای تی» (positron emission tomography ) دانشمندان برای اولین بار توانستند ساختار و کارکرد واقعی مغز را تا حدودی دریابند.
با پیشرفت تکنولوژی، به خصوص در یک دهه گذشته، قدمهای بزرگی در مطالعه مغز برداشته شده است که توضیح همه آنها در یک مقاله امکان پذیر نیست. اما شاید بتواند همه این گام ها را چنین خلاصه کرد که به طور کلی تقریبا تمامی تئوری هایی که تا به حال در مورد مغز وجود داشته در طی ده سال گذشته باطل شده اند.
در گذشته چنین انگاشته می شد که شما با مغزی که قبلا از طریق ژنتیکی با اندازه و پتانسیل خاص خود تعیین شده متولد می شوید و هیچ راهی برای بهبود قابلیت و کارکرد آن ندارید. به بیان دیگر وضعیت و شرایط مغزی شما از قبل تعیین شده و سرنوشت شما مهروموم شده است. اما واقعیت این است که مغز همواره در حال تحول وتغییر است. قابلیتهای مغز بستگی به تعلیم و تغذیه آن دارد. به این ترتیب شما می توانید کارکرد مغز خود را تا حد زیادی تغییر داده و سرنوشتتان را بدست گیرید.
مطالعه مغز که برای مدتی طولانی مورد غفلت قرار گرفته بود، اکنون به یکی ازمحورهای اصلی علوم پزشکی تبدیل شده است. نا گفته پیداست که نتایج این تحقیقات برای همگان حائز اهمیت است.
از دهه 1960 میلادی به بعد، پژوهشگران دائما سعی داشتند تا اطلاعات فراوانی درباره کارکرد قلب و رگها و تغذیه مناسب برای خالی نگهداشتن آنها از رسوبات بیابند. اما مغز چی؟ آیا می توان مغز را هم با رژیم غذایی خاصی تحت تاثیر قرار داد؟ امروز پژوهشگران می دانند که بر خلاف تصور گذشته، مغز نیز تحت تاثیر غذاهایی قرار دارد که ما می خوریم. دانشمندان دریافتند که سلولهای مغز قطعا از سلولهای دیگر بدن در برابر مواد غذایی حساس تر هستند و مواد شیمیایی و تغذیه می توانند تعیین کننده عملکرد و یا سوءعمل مغز انسان باشند.
شما می توانید سرعت و گنجایش مغز خود را با تغذیه واستفاده درست و حساب شده بالا ببرید. مغز تغییر می کند، می تواند رشد کند، کوچک بشود و حتی خود را ترمیم کند. برخی بررسی ها نشان داده اند که وقتی ناحیه ای از مغز از بین میرود، قسمت دیگری کار آن را بر عهده می گیرد. انسانها فقط 10 درصد از مغز خود را تا سن 70 سالگی به خاطر پیری از دست می دهند و این به دلیل آهسته شدن فعالیت مغز نیست، زیرا یک شخص معمولی تنها نیم درصد از گنجایش مغز خود را بکار می برد. به عبارتی دیگر،مغز او هنوز به اندازه کافی از جای خالی و استفاده نشده برخوردار است. تنها فرق شخص پیر با شخص جوان این است که برای انجام یک محاسبه مغز او باید کمی سخت تر کار کند.
جای تردید نیست که مغز پرارزش ترین عضو بدن ما، مرکز وجود و هستی ، هوش و خرد، شخصیت، انسانیت، فکر و فهم و شور و روح و روان ما است. با این حال تاکنون به مغز و تاثیری که تغذیه بر آن دارد توجه کافی نشده است. اما اکنون یکی از جدید ترین شاخه های علم اعصاب و روان که اخیرا در دانشگاه ها تدریس وتحقیق می شود مبتنی بر تاثیر تغذیه بر روی اعصاب و روان(nutritional neuroscience) است.
به گفته «وران ایتل»(Turan Itil) روانپزشک و پروفسور دانشکده علوم پزشکی نیویورک «سالهای سال مغز یک عضو فراموش شده بود.» اما همانطور که «اریــک کنــدل»(Eric Kandel) برنده جایزه نوبل در مراسم افتتاحیه «مک گاورن» گفت «اگر قرن گذشته قرن علم ژنتیک بود، این قرن قرن دانش مغز است.»
به عصر جدید عصر اعجاز مغز خوش آمدید
