چگونه تمرکز بهتري داشته باشيم
از آنجا كه موضوع تمركز يكي از پراهميتترين موضوعات مرتبط با موفقيت در آزمون كنكور و مشكل مشترك بسياري از داوطلبان بوده و هست، و از طرفي، هم در كلاس درس و هم در خانه و هنگام مطالعه، و هم سر جلسهي آزمون به آن نياز ميباشد، در اين بخش قصد داريم به ذكر 10 توصيهي اساسي جهت بهبود و افزايش تمركز بپردازيم. اميد است با بهكارگيري تدريجي اين راهكارها و طرح يك نقشه و برنامهي چند ماهه جهت اجراي كامل آنها، بتوانيد در كوتاهترين زمان و به مناسبترين شكل ممكن صاحب يك تمركز كامل و مطلوب شويد.
ده توصيه اساسي جهت بهبود و افزايش تمركز
1. حتماً به اندازه نياز خودتان بخوابيد . اگر در برنامهريزي خود 6 الي 8 ساعت خواب در يك شبانهروز نداشتهباشيد، مطمئناً هنگام مطالعه تمركز كاملي نخواهيد داشت. بيشتر يا تمام اين ميزان خواب بايد مربوط به خواب شب باشد. خواب كافي بينهايت مهم است، بهخصوص شب . به جاي اينكه از ساعات خوابتان بزنيد و به ساعات مطالعه بيفزائيد، سعي كنيد از ساعات بيداري خود استفادهي مطلوبتري نمائيد. اين را بدانيد كه از نظر علمي، خواب روز به هيچ عنوان جايگزين و جبران خواب شب نميشود. ذهن و روان و بدن شما احتياج به خواب شب كافي دارد، چرا كه توجه و تمركز، انرژي زياد رواني ميطلبد و اين فقط با خواب و استراحت كامل و كافي تأمين مي گردد.
2. هرگز بستر خواب شما محل مطالعهتان نباشد و نشود. مطالعه كردن در محل خواب يا در جاي بسيار نرم و راحت يا در حالت خوابيده و درازكش اشتباه است. همانطور كه خوابيدن هم مثل هر كار ديگري، حتي در غير زمانهاي مطالعه هم نبايد در مكان مطالعه انجام شود، مطالعه هم نبايد در محل خواب انجام پذيرد. اگر هنگام مطالعه احساس خوابآلودگي و ميل به خواب كرديد، حتماً مكان مطالعه را ترك نمائيد، تا در همان جا خوابتان نبرد.
3. اگر شما مشكل كمبود خواب نداريد اما در مكان مطالعهي خود زود خسته ميشويد يا خوابتان ميگيرد، سعي كنيد علت را بيابيد: يا انگيزهي كافي در خود ايجاد نكردهايد، يا محل نشستن شما بسيار نرم و نامناسب است، يا هواي كافي وجود ندارد، يا جسماً دچار خمودگي شدهايد. اگر در محيط مطالعه هواي كافي وجود ندارد، با بازكردن پنجره و ايجاد هواي صاف و احياناً خنك اين مشكل را حل نمائيد. و اگر جسماً دچار خمودگي شدهايد، با دوسه دقيقه نرمش و حركت تند دست و پا در همان جا ميتوانيد خستگي را از خود دور كرده، به مطالعهي فعال ادامه دهيد. چنانچه باز هم اين مشكل، يعني زود خسته و خوابآلوده شدن، ادامه داشت، بايد هرچه سريعتر به يك روانپزشك مراجعه كنيد.
4. وجود تفريحات برنامهريزي شده و ملايم در برنامهي شما ضروري است و به تمركز شما هنگام درس خواندن كمك ميكند. خستگي ذهني فقط با تفريحات مرتفع ميشود و خستگي در تمام انواع آن از عوامل مخل تمركز است. بنابراين: در برنامهي هر روز شما بايد 10 الي 15 دقيقه نرمش و ورزش كوتاه، و در برنامهي هفتگيتان يك نصفه روز ورزش مفرح و سبك (نه ورزش سنگين) وجود داشته باشد. در اين صورت خواهيد ديد كه ساعات مطالعهي فعال شما و قدرت تمركزتان هنگام مطالعه قطعاً افزايش مييابد.
5. اگر هنگام مطالعه، ديديد موضوع خاصي باعث اشتغال خاطر زياد شما شده بهطوري كه احساس ميكنيد نميتوانيد بر روي درس تمركز داشته باشيد، براي چند دقيقه سعي كنيد بر روي جزئيات محيط مطالعه خود تمركز نمائيد. با اين كار، بعد از دقايقي خواهيد ديد كه راحتتر ميتوانيد روي درس خود متمركز شويد.
6. در انتخاب مكان مطالعهي خود دقت كنيد و ويژگيهاي لازم آن را در نظر بگيريد. از جمله ويژگيهاي يك مكان مناسب مطالعه، ميتوان موارد زير را برشمرد:
الف) مخصوص و مختص به مطالعه مورد استفاده قرار گرفتن
ب) به دور بودن از كليهي عواملي كه باعث به هم خوردن تمركز ميشوند
ج) برخورداري از آسايش و راحتي نسبي
د) برخورداري از نور كافي و به اندازه
هـ) برخورداري از دماي مناسب، نه سرد نه زياد گرم
و) موجود بودن هوا به قدر كافي (نبايد مكان مطالعهي خود را در گوشهاي بسته و خفه انتخاب كنيد).
7. در اتاقي كه در آن مطالعه ميكنيد، نبايد تلفن وجود داشته باشد. فاصلهي تلفن تا مكان مطالعهي شما، اگر امكان دارد، به نحوي باشد كه اصلاً صداي زنگ تلفن را نشنويد يا ضعيف بشنويد. همچنين، اگر شما از تلفن همراه استفاده ميكنيد، در زمانهاي مطالعه، نه تلفن شما روشن باشد، نه دستگاه خاموش آن، همراه شما يا روي ميزتان باشد. دستگاه را جايي بگذاريد كه حتي نگاه شما هم به آن نيفتد.
8. به اعضاي خانوادهي خود بسپاريد كه اگر هنگام مطالعهي شما يكي از دوستانتان تلفن كرد، شما را صدا نزنند، و ساعتي را كه پاسخگوي تلفن خواهيد بود، به آنها اعلام كنيد. بهتر است نسخهاي از جدول برنامهي خود را پشت در اتاقتان نصب كنيد يا در اختيار اعضاي خانوادهتان قرار دهيد. اين كار، شما را از نظر رواني هم بيشتر ملزم به رعايت برنامهتان ميكند.
9. ساعت روميزي را كوك كنيد و آن را در گوشهاي ديگر بگذاريد تا رأس ساعت پايان مطالعه زنگ بزند و زمان را اعلام كند. حتي ساعت هم بهتر است در مقابل شما يا روي ميز كارتان نباشد. ساعت هم به اندازهي خودش از ظرفيت تمركزي شما ميكاهد؛ با كوك كردن و كنار گذاشتن آن، ذهن خود را در طول مطالعه از موضوع زمان آزاد كنيد.
10. حتماً وسايل مكان مطالعه را قبل از مطالعه مرتب كنيد. تنها وسايلي را كه واقعاً مورد نيازتان است، مقابلتان قرار دهيد. تمركز خوب، در جايي كه وسايل موجود در آن شلوغ و درهم است، امكانپذير نيست. همچنين، در مكان مطالعه يا روي ميز كارتان هيچ چيز غيردرسي نبايد وجود داشته باشد، هيچ چيزي، حتي صفحهاي نوشتهي غيردرسي يا روزنامه، يا قاب عكس و تقويم روميزي.
