علل و عوامل ايجادكننده قرمزي چشم
نویسنده : علي حسيني
نوع قرمزي، طول مدت آن و نيز علائم همراه با قرمزي در بين بيماريهاي مختلف متفاوتند و از روي الگوي قرمزي و ديگر ويژگيهاي آن ميتوان بيماري زمينهاي و نحوه درمان آن را مشخص كرد.
حتما تا حالا با افرادي برخورد كردهايد كه چشمشان به شدت قرمز شده است. شايد خود شما هم چنين تجربهاي را داشتهايد مسلما تجربه خوبي نبوده چرا كه چشمها بسيار حساس هستند و بروز هرگونه بيماري در آنها باعث آزار و اذيت و ناراحتي بسياري براي فرد ميشود.
در ضمن بخش مهمتر مسا‡له ترس و اضطراب شديدي است كه در هنگام قرمزشدن ناگهاني چشمهاي عارض ميشود. هم ترس از نابينايي و يا كاهش قدرت ديد و هم جوانب زيبايي و ظاهري، فرد را نگران ميكنند. پس بد نيست كه با علل و عوامل ايجادكننده قرمزي در چشمها بيشتر آشنا شويم.
چشم بهعنوان يكي از مهمترين اعضاي حسي بدن از بخشهاي مختلفي تشكيل شده است. هركدام از اين بخشها ميتوانند به بيماريهاي مختلفي دچار شوند و هريك از اين بيمايها هم علائم متفاوتي را براي فرد به بار ميآورند. خارش، سوزش، احساس جسم خارجي، تورم و حتي درد از اين علائم هستند اما وحشتناكترين حالت زماني است كه ديد فرد از بين برود يا كم شود. اين وضعيت تجربه بسيار تلخي براي يك انسان خواهد بود اما در بعضي موارد قابل بازگشت است. علامت ديگري كه زياد با آن بر خود ميشود و معمولا باعث ترس و نگراني افراد ميشود قرمزي چشم است. علل قرمزي چشم هم بسيار زيادند و بهطور كلي بروز بيماري در يك از قسمتهاي چندگانه چشم ميتواند به قرمزي چشم منجر شود. اما نوع قرمزي، طول مدت آن و نيز علائم همراه با قرمزي در بين بيماريهاي مختلف متفاوتند و از روي الگوي قرمزي و ديگر ويژگيهاي آن ميتوان بيماري زمينهاي و نحوه درمان آن را مشخص كرد. اما مسلما اين كار نياز به تجربه يك چشمپزشك مجرب دارد و شما هيچگاه نبايد سرخود اقدام به درمان كنيد. با اين حال با داشتن آگاهي ازعلل ايجاد قرمزي چشم ميتوان برخي اقدامات اوليه را انجام داد.
خردهريزيهاي شرور
يكي از دلايل قرمزشدن چشم و ورود اجسام ريز به داخل چشمهاست. اگر اين اجسام خردهريزههايي مثل گرد و خاك باشند با جريان اشك پاك ميشوند ومشكل، بيمار پس از گذشت مدت كوتاهي معمولا برطرف ميشود. اما اگر بزرگتر باشند گاهي نياز ميشوند كه حتما آنها توسط وسايل مناسب خارج شوند. بهطور معمول براي اين منظور پلك بايد توسط يك پزشك يا پرستار مجرب در اين زمينه به سمت خارج برگردانده شود و سپس با وسيلهاي شبيه گوش پاككن استريل به آرامي و بدون آسيب زدن به بافت داخلي پلك يا كره چشم و ملتحمه جسم خارج شود اما اكيدا توصيه ميكنيم كه اين كار توسط افراد غيرپزشك يا غيرپرستار مجرب به هيچ عنوان انجام نشود چرا كه مخصوصا اگر اين جسم خارجي تيز باشد باعث آسيب بيشتر به بافتها و حتي مستعدشدن فرد به عفونت ميشود. در ضمن توصيه ميشود كه هميشه در صورت ورود اجسام خارجي قابل توجه به چشم حتما معاينه توسط يك متخصص چشمپزشكي صورت گيرد چرا كه گاهي اين اجسام خارجي باعث خراشيدن سطح قرينه ميشوند. در اين مواقع پزشك بايد اقداماتي جهت پيشگيري بروز عفونت صورت دهد كه اكثرا بهصورت تجويز قطره آنتيبيوتيكي چشمي براي مدت محدود است.
مسا‡له مهم ديگري كه بايد در مورد ورود اجسام خارجي به چشم مورد توجه قرار گيرد علائمي است كه ممكن است طي چند روز بعد از ورود جسم خارجي به چشم ايجاد شود. اگر طي اين روزها براي فرد تاري ديد، كاهش حدت بينايي و يا درد و خروج چرك ايجاد گردد ميتواند نشانه سوارشدن عفونت بر روي آسيبهاي حاصل از ورود جسم خارجي به چشم باشد كه نيازمند شروع سريع آنتيبيوتيك مناسب و مراقبت چشمپزشكي كافي و نظارت متخصص چشمپزشكي است. اين عفونتها در آغاز سطحي هستند اما گر به درستي تحت درمان قرار نگيرند بهسرعت ميتوانند به بافتهاي عمقي چشم حمله ببرند و باعث تخريب وسيع آن گردند كه بسيار خطرناك است. چنين ضايعاتي در برخي از مشاغل بيشتر ديده ميشود. بهطور مثال افرادي كه در مشاغلي همچون آهنگري مشغول به كار هستند در خطر پرتاب پليسههاي فلزي به داخل چشم هستند. به همين دليل اين افراد حتما بايد از وسايل محافظ مناسب برحسب شغل خود استفاده كنند. در ضمن اين افراد بايد در مورد اقدامات اوليهاي كه بايد در چنين مواردي انجام شوند، آموزش ببينند.
چشمهاي با خارش
گاهياوقات قرمزي چشم از بروز واكنشهاي حساسيتي يا در اصطلاح آلرژي ناشي ميشوند. اين قبيل واكنشها در فصولي نظير بهار بيشتر ديده ميشوند اما بسته به نوع ماده آلرژيزا ممكن است در هر زماني از سال ايجاد گردند. يكي از ويژگيهاي واكنشهاي افزايش حساسيتي وجود خارش به همراه قرمزي چشم است اما الزاما تنها براساس اين علامت نميتوان تشخيص آلرژي را گذاشت. آلرژيها اكثرا در ملتحمه چشم ايجاد ميشوند و بنابراين قرمزي حاصل از آنها اغلب در محيط كره چشم و به دور از قرنيه است. اما در نهايت بايد تشخيص قطعي براساس مشاهده بافتهاي چشم در پشت ميكروسكوپ چشمپزشكي صورت گيرد.
چشم هم خونريزي ميكند
يكي ديگر از علل قرمزشدن چشم خونريزي است. گاهي به دنبال يك عطسه يا سرفه شديد، عروق كوچك زير ملتحمه پاره ميشوند و بنابراين زير ملتحمه خونريزي ميكند. اين مسا‡له باعث بروز ناحيهاي موضعي از قرمزي در زير ملتحمه ميگردد. با توجه به اينكه اين خونريزي بهطور ناگهاني ايجاد شده است اغلب باعث بروز ناگهاني يك لكه قرمز خوني در ملتحمه ميشود. اگرچه بروز اين حالت نگراني شديدي را براي بيمار در پي دارد اما بايد گفت كه معمولا اين ضايعات بهطور خود به خود بهبود مييابند و مشكل خاصي را براي بيمار ايجاد نميكنند.
آب سياه
آب سياه يا گلوكوم حاد هم ميتواند باعث قرمزشدن چشم شود. قرمزي ناشي از اين بيماري معمولا در اطراف قرنيه چشم از شدت بيشتري برخوردار است و هرچه به سمت بخشهاي محيطي ميرويم كمرنگتر ميشود. در ضمن آب سياه با سردرد، حالت تهوع و استفراغ و گاهي تاري ديد همراه است. راه تشخيص اين است كه فشار چشم توسط دستگاه مخصوصي اندازهگيري شود. درمان بايد فوري آغاز شود چرا كه بالابودن فشار داخل چشم ميتواند در طي زمان باعث بروز آسيبهاي غيرقابل جبراني در عصب چشم گردد و ميدان ديد و حدت بينايي را كاهش دهد.
التهابات داخل چشمي
همانطور كه گفته شد، چشم از لايههاي مختلفي تشكيل شده است كه هر يك از اين لايهها ميتوانند دچار التهاب شوند. علل اين التهابات هم بسيار متفاوتند. بهطور مثال، بروز عفونتهاي ويروسي، سل، عفونتهاي قارچي و غيره از اين جملهاند، بسياري از عفونتها به دنبال انجام جراحي باز بر روي چشم ظاهر ميشوند كه بسيار خطرناكند. در ضمن، احتمال بروز التهاب به علت يك بيماري خود ايمني هم وجود دارد. طيف اين بيماريها بسيار گسترده است و انواع گوناگوني از آنها وجود دارد اما ويژگي مشترك همه آنها اين است كه دستگاه دفاعي بدن به اشتباه عليه قسمتهايي از خود وارد عمل شده است. بدينترتيب دستگاه ايمني شروع به تخريب بخشهاي مختلف بدن ميكند. جالب اينجاست كه تقريبا هيچ جاي بدن از شر اين بيماريها در امان نيست. مفاصل، كبد، ريهها، كليهها، عروق خوني، مغز، قلب، و حتي چشم ممكن است در اين بيماريها درگير شوند. بسته به الگو و توالي درگيري بافتها، نام بيماري متفاوت خواهد بود.
چشم بهطور كلي از سه لايه مختلف تشكيل ميشود كه هريك از اين سه لايه ميتوانند در بيماريهاي خود ايمني دچار درگيري شوند. اين درگيري باعث بروز التهاب و متعاقبا قرمزي چشم ميشوند. درد و كاهش بينايي در پي اين التهابات ايجاد ميشوند. معمولا درمان اين بيماريها با سركوب التهابات توسط تجويز كورتنها و يا داروهاي ديگر است.
در بيمارستان
اگر دچار قرمزشدگي ناگهاني چشم شديد هرچه سريعتر به پزشك مراجعه كنيد. بسياري از مردم ياد گرفتهاند كه بهطور سر خود از داروهايي نظير قطره چشمي نفازولين، بتامتازون، كلرامفنيكل، سيپروفلوكسازين و يا داروهاي ديگر استفاده كنند اما بايد توجه داشت كه هريك از آنها مصارف خاصي دارند و تنها يك چشمپزشك ميتواند داروي مناسب را مشخص كند. پزشك ابتدا يك معاينه سطحي از چشم انجام ميدهد و سپس بيمار را پشت دستگاهي به نام بيوميكروسكوپ مينشاند. بيمار چانه خود را روي محل خاصي قرار ميدهد و پيشانياش را هم به يك نوار پلاستيكي مشخص ميچسباند. پزشك از وراي عدسيهاي خاص اين دستگاه و با تابانيدن نور ميتواند بخشهاي مختلف چشم را به دقت مورد بررسي قرار دهد و سپس از روي الگوي يافتههاي خود به تشخيص مناسبي برسد.
درمان برحسب شرايط متفاوت است. گاهي نظير چاقوخوردگيها، به درمان جراحي فوري نياز است. گاهي تنها از درمان دارويي استفاده ميشود، اما برخي مواقع هم ميتوان اجازه داد تا با توجه به سير خوشخيم بيماري، بيماري خود به خود بهبود يابد. در مورد آلرژيها و حساسيتها، مهمترين كار شناخت عوامل حساسيتزا و دوريكردن از آنهاست.
